Địa Linh… “Quái Kiệt”

"…Có thể nói mà không sợ quá đáng rằng nếu không có họ, thì cải lương không có được như ngày nay." Từ đáy lòng mình, "Quái kiệt" Ba Vân nói chân thật về bạn bè, những nghệ sĩ nổi tiếng, tài năng như: Tư Trang (Trần Hữu Trang), Năm Châu, Phùng Há…Nhưng tôi và nhiều người muốn khẳng định rằng câu nói ấy chính để vọng tưởng, tri ân chính ông – Nghệ sĩ nhân dân Ba Vân – Lê Long Vân, người nghệ sĩ tài hoa, sinh ra từ vùng quê An Đức, Ba Tri.

Quái kiệt Ba Vân. Ảnh: internet

Tài nghệ nghệ sĩ Ba Vân nhiều người đã biết, đi hát khi chưa tròn 10 tuổi, 14 tuổi đã vấn nghiệp cầm ca. Ông rong ruổi khắp ba miền đất nước. Gần 70 năm nhập nghiệp cải lương, năm 1984, được Nhà nước phong danh hiệu cao quí Nghệ sĩ nhân dân. Vậy mà khi được ca ngợi là "nghệ sĩ lão thành" ông khiêm nhường: "Tôi chỉ có "lão" mà chưa có thành'.

Em ruột nghệ sĩ Ba Vân là nghệ sĩ Tám Vân – Lê Văn Tám. Từ năm 1942 theo anh sống nghề ca hát. Tám Vân vào đủ thứ vai: kép nhì, kép đẹp, kép chánh và cùng hợp soạn các vở cải lương. Vở cải lương "Người mặt cháy", "Cách Lan Phương Tử"… Ông vào vai kép chánh cùng nữ nghệ sĩ Kim Cúc nổi danh một thời. Sân khấu lớn thời ông như Kim Chưỡng, Thanh Minh Thanh Nga, Dạ Lý Hương… ông đều có vai lão, lão mùi, lão độc, vai lẳng, vai hề.

Nghệ sĩ Tám Vân và NSƯT Út Bạch Lan trong dịp mừng thọ ông 70 tuổi - Ảnh: Thuận Vũ

Nghệ Tám Vân là thầy của các nghệ sĩ nổi tiếng: Út Bạch Lan, Bạch Tuyết, Thanh Nga, Ngọc Hương, Thanh Tú… Ngày mừng thọ thầy 70 tuổi (Ông sinh năm 1924, tại An Đức , Ba Tri) nghệ sĩ Ưu tú Út Bạch Lan ca tặng ông:

                        Rồi khi thanh sắc không còn nữa,

                        Son phấn tàn phai buổi xế tà

                        Giã từ sân khấu ai còn nhớ

                        Một đời nghệ sĩ, kiếp cầm ca?

Người song hành cùng ông suốt cuộc đời – vợ ông, soạn giả Nhị Kiều, người con gái quê An Thạnh, Mỏ Cày (Bến Tre), cũng làm nên biết bao kiệt tác cải lương. Trong hơn 40 năm làm nghề, soạn giả Nhị Kiều (tên thật Quản Thị Minh Nguyệt, sinh năm 1921, mất ngày 1 tháng 11 năm 2010) đã viết hơn 100 vở tuồng cải lương. Bà được xem người viết tuồng nhiều nhất và cao tuổi nhất ở Việt Nam. Tác giả Nhị Kiều còn viết truyện ngắn, tiểu thuyết, thơ đăng báo. Nhiều vở viết riêng hoặc chung với soạn giả Hoa Phượng, Thế Châu… của Nhị Kiều rất nổi tiếng như: Tấm lòng của biển, Hoa tím bằng lăng, Thanh Xà Bạch Xà, Thoại Ba Công Chúa, Thân phận má hồng, Lỡ chuyến đò thương…

Vợ chồng nghệ sĩ Tám Vân – Nhị Kiều đã dìu dắt, cưu mang biết bao nghệ sĩ, biết bao sân khấu cải lương, kịch nói; để lại cho đời những kiệt tác, tấm gương, bài học vô giá.

Đất Ba Tri đâu chỉ có đặc sản điệu lý, giọng hò, nói thơ Vân Tiên – trên vùng đất này cũng đã sản sinh ra bao hậu duệ của "Lục Vân Tiên" anh hùng hào kiệt, hào hoa, bao cô "Kiều Nguyệt Nga" trung trinh, tài sắc làm rạng rỡ quê hương.

Gia đình nghệ sĩ Ba Vân – Tám Vân một minh chứng sống. Cho dẫu rằng, nhớ về thầy mình "Sầu nữ" Út Bạch Lan ngân nga thương cảm:

                        Khi cánh màn nhung khép lại rồi,

                        Chỉ còn hiu hắt nỗi đơn côi

                        Xiêm y trả lại cho sân khấu

                        Cả những niềm vui lẫn ngậm ngùi

(Thơ của Kiên Giang Hà Huy Hà viết về đời nghệ sĩ)

                                                                                                           Minh Trí

Các tin cùng chuyên mục